ประวัติความเป็นมาของการประกันคุณภาพการศึกษา

             เนื่องจากการจัดการศึกษาที่มีคุณภาพและได้มาตรฐานนั้น เป็นภารกิจที่มีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับการพัฒนาประเทศทั้งระยะสั้นและระยะยาว  อย่างไรก็ตามแม้ว่าประเทศไทยจะได้มีการกำหนดมาตรฐานและพัฒนาคุณภาพของผลผลิตทางการศึกษาโดยตลอด  แต่การดำเนินงานยังไม่เป็นระบบครบวงจรและต่อเนื่อง  ทั้งในด้านการควบคุมคุณภาพ  ด้านการตรวจสอบ / ประเมินคุณภาพและมาตรฐานการศึกษา จึงยังไม่สามารถสร้างความเชื่อมั่นหรือรับประกันได้อย่างเต็มที่ต่อสาธารณชนและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องว่าการดำเนินภารกิจดังกล่าวให้ผลผลิตทางการศึกษาที่มีคุณภาพและมาตรฐานตามวัตถุประสงค์   ดังนั้นจึงสะท้อนออกมาในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ  พ.ศ.๒๕๔๒ และแก้ไขเพิ่มเติม  (ฉบับที่ ๒) พ.ศ.๒๕๔๕  กำหนดไว้ ๙ หมวด โดยในหมวด ๖ มาตรฐานและการประกันคุณภาพการศึกษาประกอบด้วยมาตรา ๔๗  ถึงมาตรา ๕๑ ดังนี้.-

             มาตรา ๔๗  ให้มีระบบการประกันคุณภาพการศึกษา เพื่อพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาทุกระดับ
ประกอบด้วยระบบการประกันคุณภาพภายในและระบบการประกันคุณภาพภายนอก

             มาตรา ๔๘  ให้หน่วยงานต้นสังกัดและสถานศึกษา จัดให้มีระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาและให้
ถือว่าการประกันคุณภาพภายในเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการบริหารการศึกษาที่ต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง โดยมีการจัดทำรายงานประจำปีเสนอต่อหน่วยงานต้นสังกัด หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและเปิดเผยต่อสาธารณชน เพื่อนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาและเพื่อรองรับการประกันคุณภาพภายนอก

             มาตรา ๔๙  ให้มีสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา มีฐานะเป็นองค์กรมหาชนทำ
หน้าที่พัฒนาเกณฑ์ วิธีการประเมินคุณภาพภายนอก และทำการประเมินผลการจัดการศึกษา   เพื่อให้มีการตรวจสอบคุณภาพของสถานศึกษา โดยคำนึงถึงความมุ่งหมายและหลักการและแนวการจัดการศึกษาในแต่ละระดับตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัตินี้ ให้มีการประเมินคุณภาพภายนอกของสถานศึกษาทุกแห่ง อย่างน้อย  ๑  ครั้งในทุก๕  ปี นับตั้งแต่การประเมิน ครั้งสุดท้าย และเสนอผลการประเมินต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและสาธารณชน

             มาตรา ๕๐  ให้สถานศึกษาให้ความร่วมมือในการจัดเตรียมเอกสารหลักฐานต่างๆ ที่มีข้อมูลเกี่ยวข้องกับ
สถานศึกษา ตลอดจนให้บุคลากร  คณะกรรมการของสถานศึกษารวมทั้งผู้ปกครอง  และผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสถานศึกษาให้ข้อมูลเพิ่มเติมในส่วนที่พิจารณาเห็นว่า เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติภารกิจของสถานศึกษา ตามคำร้องขอของสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษาหรือบุคคล หรือหน่วยงานภายนอกที่สำนักงานดังกล่าวรับรองที่ทำการประเมินคุณภาพภายนอกของสถานศึกษานั้น

             มาตรา ๕๑  ในกรณีที่ผลการประเมินผลภายนอกของสถานศึกษาใด ไม่ได้ตามมาตรฐานที่กำหนด ให้สำนักงาน
รับรองมาตรฐานและประเมินผลคุณภาพการศึกษา จัดทำข้อเสนอแนะการปรับปรุงแก้ไขต่อหน่วยงานต้นสังกัด เพื่อให้สถานศึกษาปรับปรุงแก้ไขภายในระยะเวลาที่กำหนดหากมิได้ดำเนินการดังกล่าว ให้สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษารายงานต่อคณะกรรมการขั้นพื้นฐาน  คณะกรรมการอาชีวศึกษา หรือคณะกรรมการอุดมศึกษา เพื่อดำเนินการให้การปรับปรุงแก้ไข

กล่าวโดยสรุป

เนื่องจากพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.๒๕๔๒ และแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒)

พ.ศ.๒๕๔๕  ได้กำหนดให้มีระบบการประกันคุณภาพการศึกษา  เพื่อพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาทุกระดับ  ซึ่งประกอบด้วย ระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายในและระบบการประกันคุณภาพการศึกษาภายนอก  การประกันคุณภาพการศึกษาภายในเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการบริหารการศึกษาที่ต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่องโดยมีการจัดทำรายงานประจำปีเสนอต่อหน่วยงานต้นสังกัด  หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและเปิดเผยต่อสาธารณชน  เพื่อนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาและเพื่อรองรับการประกันคุณภาพภายนอก  ดังนั้น กระทรวงกลาโหมจะต้องดำเนินการประกันคุณภาพภายในตามระบบและกลไกที่กำหนดไว้อันจะทำให้เกิดความมั่นใจว่าได้ผู้สำเร็จการศึกษาตามคุณลักษณะที่พึงประสงค์ตามความต้องการของกองทัพ

คำจำกัดความต่าง ๆ ในการประกันคุณภาพการศึกษา

คุณภาพการศึกษา หมายถึง คุณลักษณะที่พึงประสงค์ตามปณิธานและภารกิจของการจัดการศึกษาของ
สถานศึกษา

ระบบและกลไก หมายถึง ขั้นตอนการดำเนินงานต่างๆ ที่มีความสัมพันธ์กันและเชื่อมโยงอย่างเป็นระบบ
โดยอาศัยบุคลากร ทรัพยากร กฎเกณฑ์ มาตรการ แนวปฏิบัติและปัจจัย
ต่างๆ เป็นกลไกให้การดำเนินงานบรรลุเป้าหมาย

องค์ประกอบคุณภาพ หมายถึง ปัจจัยหลักในการดำเนินงานของสถานศึกษา ที่มีผลต่อคุณภาพการศึกษา

ตัวบ่งชี้คุณภาพ หมายถึง ตัวบ่งชี้ว่าการดำเนินงานในแต่ละองค์ประกอบคุณภาพเป็นไปตามเกณฑ์
และมาตรฐานการศึกษาที่กำหนด

มาตรฐานการศึกษา หมายถึง ข้อกำหนดเกี่ยวกับคุณลักษณะและคุณภาพที่พึงประสงค์ และมาตรฐาน
ที่ต้องการให้เกิดขึ้นในสถาบันการศึกษาทุกแห่ง และเพื่อใช้เป็นหลักในการ
เทียบเคียงสำหรับการส่งเสริม การกำกับดูแล การตรวจสอบ การประเมินผล
และการประกันคุณภาพทางการศึกษา

การประกันคุณภาพการศึกษา
(Quality Assurance) หมายถึง การมีระบบและกลไกในการควบคุม ตรวจสอบ และประเมินการดำเนินงาน
ในแต่ละองค์ประกอบคุณภาพ / มาตรฐาน ตามตัวบ่งชี้ที่กำหนด เพื่อเป็น
หลักประกันแก่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง และสาธารณชนให้มั่นใจว่า สถานศึกษา
นั้นๆ สามารถให้ผลผลิตทางการศึกษาที่มีคุณภาพ

รายงานการศึกษาตนเอง
(Self Study Report)
หรือ SSR หมายถึง การจัดทำรายงานให้ทราบสภาพการดำเนินงาน ว่าเป็นไปตามดัชนีบ่งชี้
คุณภาพในทุกองค์ประกอบที่กำหนดหรือไม่ เพื่อเป็นข้อมูลในการพัฒนาการ
ทำงานให้ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง

รายงานการประเมินตนเอง
(Self Assessment Report)
หรือ SAR หมายถึง การจัดทำรายงานแบบเน้นการวิเคราะห์เปรียบเทียบผลการดำเนินงานของ
หน่วยงาน กับดัชนีบ่งชี้คุณภาพในทุกองค์ประกอบ ว่าการดำเนินงานเป็น
ไปตามเกณฑ์ที่กำหนดมากน้อยเพียงใด โดยจัดเป็นระดับของการบรรลุเป้า
หมาย